|
|

|
Dictionnaire
de mathématiques récréatives |
Bordures
° Carré magique à
bordures. – Carré magique
d'ordre n qui peut être subdivisé en (n - 4)/2 carrés magiques
lorsque n est pair et en (n - 3)/2 carrés magiques lorsque n
est impair. Les carrés internes sont formés de façon concentrique. Leurs
éléments appartiennent également à tous les plus grands carrés dont ils
forment un sous-ensemble. Le plus petit carré magique interne est d'ordre 3
lorsque n est impair, et d'ordre 4 lorsque n est pair.
Généralement, le plus grand carré magique est normal. Sa
densité est alors n(n2
+ 1)/2. Celle de chacun des autres carrés de façon décroissante peut être
trouvée en soustrayant successivement (n2
+ 1) du résultat précédent. Il existe des méthodes particulières de
construction de carrés magiques à bordures. Le premier carré magique
illustré est d'ordre 7. Sa densité est 175. Les densités des deux carrés
internes sont 125 et 75. Le second carré magique illustré est d'ordre 8. Les
densités des carrés d'ordres 8, 6 et 4 sont respectivement 260, 195 et 130.
|
40 |
7 |
9 |
21 |
8 |
44 |
46 |
|
5 |
31 |
32 |
14 |
13 |
35 |
45 |
|
22 |
33 |
48 |
1 |
26 |
17 |
28 |
|
27 |
30 |
3 |
25 |
47 |
20 |
23 |
|
38 |
16 |
24 |
49 |
2 |
34 |
12 |
|
39 |
15 |
18 |
36 |
37 |
19 |
11 |
|
4 |
43 |
41 |
29 |
42 |
6 |
10 |
|
46 |
21 |
22 |
23 |
24 |
39 |
40 |
45 |
|
28 |
56 |
12 |
11 |
14 |
47 |
55 |
37 |
|
29 |
49 |
64 |
2 |
3 |
61 |
16 |
36 |
|
31 |
17 |
5 |
59 |
58 |
8 |
48 |
34 |
|
33 |
13 |
57 |
7 |
6 |
60 |
52 |
32 |
|
35 |
50 |
4 |
62 |
63 |
1 |
15 |
30 |
|
38 |
10 |
53 |
54 |
51 |
18 |
9 |
27 |
|
20 |
44 |
43 |
42 |
41 |
26 |
25 |
19 |
Voici un carré magique à bordures d'ordre 11 :
|
116 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
110 |
109 |
108 |
107 |
106 |
|
115 |
97 |
21 |
22 |
23 |
24 |
92 |
91 |
90 |
89 |
7 |
|
114 |
96 |
82 |
37 |
38 |
39 |
78 |
77 |
76 |
26 |
8 |
|
113 |
95 |
81 |
71 |
49 |
50 |
68 |
67 |
41 |
27 |
9 |
|
112 |
94 |
80 |
70 |
64 |
57 |
62 |
52 |
42 |
28 |
10 |
|
11 |
29 |
43 |
53 |
59 |
61 |
63 |
69 |
79 |
93 |
111 |
|
17 |
34 |
47 |
56 |
60 |
65 |
58 |
66 |
75 |
88 |
105 |
|
18 |
35 |
48 |
55 |
73 |
72 |
54 |
51 |
74 |
87 |
104 |
|
19 |
36 |
46 |
85 |
84 |
83 |
44 |
45 |
40 |
86 |
103 |
|
20 |
33 |
101 |
100 |
99 |
98 |
30 |
31 |
32 |
25 |
102 |
|
16 |
121 |
120 |
119 |
118 |
117 |
12 |
13 |
14 |
15 |
6 |
Les densités de ces cinq carrés magiques sont données
dans ce tableau.
|
Ordre |
3 |
5 |
7 |
9 |
11 |
|
Densité |
183 |
305 |
427 |
549 |
671 |
|
Facteur |
61 × 3 |
61 × 5 |
61 × 7 |
61 × 9 |
61 × 11 |
Voici un carré magique à bordures d’ordre
25 :
|
613 |
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
600 |
599 |
598 |
597 |
596 |
595 |
594 |
593 |
592 |
591 |
590 |
589 |
|
612 |
566 |
49 |
50 |
51 |
52 |
53 |
54 |
55 |
56 |
57 |
58 |
59 |
554 |
553 |
552 |
551 |
550 |
549 |
548 |
547 |
546 |
545 |
544 |
14 |
|
611 |
565 |
523 |
93 |
94 |
95 |
96 |
97 |
98 |
99 |
100 |
101 |
102 |
512 |
511 |
510 |
509 |
508 |
507 |
506 |
505 |
504 |
503 |
61 |
15 |
|
610 |
564 |
522 |
484 |
133 |
134 |
135 |
136 |
137 |
138 |
139 |
140 |
141 |
474 |
473 |
472 |
471 |
470 |
469 |
468 |
467 |
466 |
104 |
62 |
16 |
|
609 |
563 |
521 |
483 |
449 |
169 |
170 |
171 |
172 |
173 |
174 |
175 |
176 |
440 |
439 |
438 |
437 |
436 |
435 |
434 |
433 |
143 |
105 |
63 |
17 |
|
608 |
562 |
520 |
482 |
448 |
418 |
201 |
202 |
203 |
204 |
205 |
206 |
207 |
410 |
409 |
408 |
407 |
406 |
405 |
404 |
178 |
144 |
106 |
64 |
18 |
|
607 |
561 |
519 |
481 |
447 |
417 |
391 |
229 |
230 |
231 |
232 |
233 |
234 |
384 |
383 |
382 |
381 |
380 |
379 |
209 |
179 |
145 |
107 |
65 |
19 |
|
606 |
560 |
518 |
480 |
446 |
416 |
390 |
368 |
253 |
254 |
255 |
256 |
257 |
362 |
361 |
360 |
359 |
358 |
236 |
210 |
180 |
146 |
108 |
66 |
20 |
|
605 |
559 |
517 |
479 |
445 |
415 |
389 |
367 |
349 |
273 |
274 |
275 |
276 |
344 |
343 |
342 |
341 |
259 |
237 |
211 |
181 |
147 |
109 |
67 |
21 |
|
604 |
558 |
516 |
478 |
444 |
414 |
388 |
366 |
348 |
334 |
289 |
290 |
291 |
330 |
329 |
328 |
278 |
260 |
238 |
212 |
182 |
148 |
110 |
68 |
22 |
|
603 |
557 |
515 |
477 |
443 |
413 |
387 |
365 |
347 |
333 |
323 |
301 |
302 |
320 |
319 |
293 |
279 |
261 |
239 |
213 |
183 |
149 |
111 |
69 |
23 |
|
602 |
556 |
514 |
476 |
442 |
412 |
386 |
364 |
346 |
332 |
322 |
316 |
309 |
314 |
304 |
294 |
280 |
262 |
240 |
214 |
184 |
150 |
112 |
70 |
24 |
|
25 |
71 |
113 |
151 |
185 |
215 |
241 |
263 |
281 |
295 |
305 |
311 |
313 |
315 |
321 |
331 |
345 |
363 |
385 |
411 |
441 |
475 |
513 |
555 |
601 |
|
38 |
83 |
124 |
161 |
194 |
223 |
248 |
269 |
286 |
299 |
308 |
312 |
317 |
310 |
318 |
327 |
340 |
357 |
378 |
403 |
432 |
465 |
502 |
543 |
588 |
|
39 |
84 |
125 |
162 |
195 |
224 |
249 |
270 |
287 |
300 |
307 |
325 |
324 |
306 |
303 |
326 |
339 |
356 |
377 |
402 |
431 |
464 |
501 |
542 |
587 |
|
40 |
85 |
126 |
163 |
196 |
225 |
250 |
271 |
288 |
298 |
337 |
336 |
335 |
296 |
297 |
292 |
338 |
355 |
376 |
401 |
430 |
463 |
500 |
541 |
586 |
|
41 |
86 |
127 |
164 |
197 |
226 |
251 |
272 |
285 |
353 |
352 |
351 |
350 |
282 |
283 |
284 |
277 |
354 |
375 |
400 |
429 |
462 |
499 |
540 |
585 |
|
42 |
87 |
128 |
165 |
198 |
227 |
252 |
268 |
373 |
372 |
371 |
370 |
369 |
264 |
265 |
266 |
267 |
258 |
374 |
399 |
428 |
461 |
498 |
539 |
584 |
|
43 |
88 |
129 |
166 |
199 |
228 |
247 |
397 |
396 |
395 |
394 |
393 |
392 |
242 |
243 |
244 |
245 |
246 |
235 |
398 |
427 |
460 |
497 |
538 |
583 |
|
44 |
89 |
130 |
167 |
200 |
222 |
425 |
424 |
423 |
422 |
421 |
420 |
419 |
216 |
217 |
218 |
219 |
220 |
221 |
208 |
426 |
459 |
496 |
537 |
582 |
|
45 |
90 |
131 |
168 |
193 |
457 |
456 |
455 |
454 |
453 |
452 |
451 |
450 |
186 |
187 |
188 |
189 |
190 |
191 |
192 |
177 |
458 |
495 |
536 |
581 |
|
46 |
91 |
132 |
160 |
493 |
492 |
491 |
490 |
489 |
488 |
487 |
486 |
485 |
152 |
153 |
154 |
155 |
156 |
157 |
158 |
159 |
142 |
494 |
535 |
580 |
|
47 |
92 |
123 |
533 |
532 |
531 |
530 |
529 |
528 |
527 |
526 |
525 |
524 |
114 |
115 |
116 |
117 |
118 |
119 |
120 |
121 |
122 |
103 |
534 |
579 |
|
48 |
82 |
577 |
576 |
575 |
574 |
573 |
572 |
571 |
570 |
569 |
568 |
567 |
72 |
73 |
74 |
75 |
76 |
77 |
78 |
79 |
80 |
81 |
60 |
578 |
|
37 |
625 |
624 |
623 |
622 |
621 |
620 |
619 |
618 |
617 |
616 |
615 |
614 |
26 |
27 |
28 |
29 |
30 |
31 |
32 |
33 |
34 |
35 |
36 |
13 |
Les deux derniers carrés magiques ont été construits selon un procédé
dit en escaliers. Aussi appelé carré magique à enceintes
ou carré magique
concentrique.
© Charles-É. Jean
Index
: B
|